Prinsipleri we görnüşlerilazer
Lazer näme?
LAZER (Şöhlelendirilen şöhlelenme arkaly ýagtylygyň güýçlendirilmegi); Has gowy pikir almak üçin aşakdaky surata serediň:
Ýokary energiýa derejesindäki atom öz-özünden pes energiýa derejesine geçýär we foton çykarýar, bu proses öz-özünden şöhlelenme diýilýär.
"Meşhur" sözüni şeýle düşünip bolýar: ýerde duran top onuň iň amatly ýerleşýän ýeridir, top daşarky güýç bilen howa iteklenende (pompalamak diýilýär), daşarky güýç ýitip giden pursadynda top ýokary beýiklikden düşýär we belli bir mukdarda energiýany bölüp çykarýar. Eger top belli bir atom bolsa, onda şol atom geçiş wagtynda belli bir tolkun uzynlygyndaky fotony bölüp çykarýar.
Lazerleriň klassifikasiýa
Adamlar lazer öndürmek prinsipini özleşdirdiler, lazeriň dürli görnüşlerini işläp düzmäge başladylar, eger lazeriň iş materialyna görä klassifikasiýa etmek üçin ony gaz lazerine, gaty lazere, ýarymgeçiriji lazere we ş.m. bölmek bolar.
1, gaz lazeriniň klassifikasiýasy: atom, molekula, ion;
Gaz lazeriniň işçi maddasy gaz ýa-da metal bugy bolup, ol lazer çykyşynyň giň tolkun uzynlygy diapazony bilen häsiýetlendirilýär. Iň köp ýaýrany CO2 lazeridir, onda elektrik razrýadyny oýarmak arkaly 10,6 um infragyzyl lazer döretmek üçin CO2 işçi madda hökmünde ulanylýar.
Gaz lazeriniň işçi maddasy gaz bolandygy, lazeriň umumy gurluşynyň gaty uly bolandygy we gaz lazeriniň çykyş tolkun uzynlygynyň gaty uzyn bolandygy sebäpli, materiallary gaýtadan işlemek işiniň netijeliligi gowy däl. Şonuň üçin gaz lazerleri tiz wagtdan bazardan çykaryldy we diňe belli bir ýerlerde, mysal üçin, belli bir plastik bölekleriň lazer bilen belgilenmeginde ulanyldy.
2, berk lazerklassifikasiýa: rubin, Nd:YAG we ş.m.;
Gaty jisimli lazeriň işçi materialy ýakut, neodim aýnasy, ittriý alýumin granat (YAG) we ş.m. bolup, ol matrisa hökmünde materialyň kristalyna ýa-da aýnasyna deň derejede goşulan az mukdarda ionlardyr, olar aktiw ionlar diýlip atlandyrylýar.
Gaty ýagdaýly lazer işçi maddadan, nasos ulgamyndan, rezonatordan we sowadyjy we süzgüç ulgamyndan ybarat. Aşakdaky suratyň ortasyndaky gara kwadrat açyk reňkli açyk aýna ýaly görünýän we seýrek ýer metallary bilen lehimlenen açyk kristaldan ybarat bolan lazer kristalydyr. Bu seýrek ýer metal atomynyň ýörite gurluşy bolup, ol ýagtylyk çeşmesi bilen ýagtylandyrylanda bölejikleriň populýasiýa inwersiýasyny emele getirýär (ýerdäki köp toplaryň howa iteklenýändigini düşüniň) we soňra bölejikler geçende fotonlary çykarýar we fotonlaryň sany ýeterlik bolanda lazer emele gelýär. Çykan lazeriň bir tarapa çykmagyny üpjün etmek üçin doly aýnalar (çep linza) we ýarym şöhlelendiriji çykyş aýnalary (sag linza) bar. Lazer çykanda we soňra belli bir optiki dizaýn arkaly lazer energiýasy emele gelýär.
3, ýarymýarym lazer
Ýarymgeçiriji lazerler barada aýdylanda, ony ýönekeý fotodiod hökmünde düşünip bolýar, diodda PN geçişi bar we belli bir tok goşulanda, ýarymgeçirijide elektron geçiş fotonlary çykarmak üçin emele gelýär we netijede lazer emele gelýär. Ýarymgeçiriji tarapyndan çykarylýan lazer energiýasy az bolanda, pes kuwwatly ýarymgeçiriji enjam nasos çeşmesi (gyjyndyryjy çeşme) hökmünde ulanylyp bilner.süýümli lazer, şeýlelik bilen süýümli lazer emele gelýär. Ýarymgeçiriji lazeriň güýji gaýtadan işleýän materiallara gönüden-göni çykarylyp bilinjek derejä çenli has-da ýokarlandyrylsa, ol gönüden-göni ýarymgeçiriji lazere öwrülýär. Häzirki wagtda bazardaky gönüden-göni ýarymgeçiriji lazerler 10,000 watt derejesine ýetdi.
Ýokardaky birnäçe lazerlerden başga-da, adamlar ýangyç lazerleri diýlip hem atlandyrylýan suwuk lazerleri oýlap tapdylar. Suwuk lazerler göwrümi we işçi maddalary boýunça gaty jisimlere garanyňda has çylşyrymly we seýrek ulanylýar.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 15-nji apreli