Tolkun we bölejik häsiýeti tebigatdaky maddanyň iki esasy häsiýetidir. Yşyk meselesinde, onuň tolkun ýa-da bölejikdigi baradaky jedeller XVII asyra degişli. Nýuton öz kitabynda ýagtylygyň deňeşdirme boýunça kämil bölejik teoriýasyny döretdi.Optika, bu bolsa ýagtylygyň bölejikler teoriýasyny bir asyra golaý esasy teoriýa öwürdi. Gýugens, Tomas Ýung, Makswell we beýlekiler ýagtylygyň tolkundygyna ynanýardylar. 20-nji asyryň başlaryna çenli Eýnşteýn ... teklip etdiOptikakwant düşündirişifotoelektriktäsiri, adamlaryň ýagtylygyň tolkun we bölejik duallygynyň häsiýetlerine eýedigini aňlady. Bor soňra öz meşhur komplementarlyk prinsipinde ýagtylygyň tolkun ýa-da bölejik hökmünde hereket etmeginiň anyk tejribe gurşawyna baglydygyny we iki häsiýetiň hem bir tejribede bir wagtyň özünde synlanyp bilinmejekdigini belledi. Şeýle-de bolsa, Jon Uiler onuň kwantum wersiýasyna esaslanýan meşhur gijikdirilen saýlama tejribesini teklip edeninden soň, ýagtylygyň bir wagtyň özünde "ne tolkun, ne bölejik, ne tolkun, ne bölejik" tolkun-bölejik üst pozisiýasyny özünde jemläp biljekdigi nazaryýet taýdan subut edildi we bu geň hadysa köp sanly tejribelerde syn edildi. Yşygyň tolkun-bölejik üst pozisiýasynyň tejribe gözegçiligi Boruň komplementarlyk prinsipiniň däp bolan serhedine şübhe döredýär we tolkun-bölejik duallygy düşünjesini täzeden kesgitleýär.
2013-nji ýylda Aharonow we beýlekiler "Alisa täsinlikler ýurdunda" atly eserdäki Çeşir pişiginden ylham alyp, kwantum Çeşir pişigi teoriýasyny teklip etdiler. Bu teoriýa örän täze fiziki hadysany açyp görkezýär, ýagny Çeşir pişiginiň bedeni (fiziki barlyk) onuň ýylgyrýan ýüzünden (fiziki atribut) giňişlik taýdan aýrylyp bilýär, bu bolsa maddy atributyň we ontologiýanyň aýrylmagyny mümkin edýär. Soňra barlagçylar Çeşir pişigi hadysasyny neýtron we foton ulgamlarynda synladylar we iki kwantum Çeşir pişiginiň ýylgyrýan ýüzlerini alyş-çalyş edýän hadysasyny hem synladylar.
Ýakynda, bu teoriýadan ylham alan Hytaýyň Ylym we Tehnologiýa Uniwersitetindäki professor Li Çuanfengiň topary, Nankaý Uniwersitetindäki professor Çen Jinglingiň topary bilen hyzmatdaşlykda, tolkun-bölejik ikiliginiň bölünmegini amala aşyrdy.Optika, ýagny fotonlaryň dürli erkinlik derejelerini ulanyp tejribeleri işläp düzmek we wirtual wagtyň ewolýusiýasyna esaslanýan gowşak ölçeg usullaryny ulanmak arkaly tolkun häsiýetleriniň bölejik häsiýetlerinden giňişlik taýdan bölünmegi. Fotonlaryň tolkun häsiýetleri we bölejik häsiýetleri dürli sebitlerde bir wagtda syn edilýär.
Netijeler kwantum mehanikasynyň esasy düşünjesini, tolkun-bölejik dualizmini çuňňur düşünmäge kömek eder we ulanylýan gowşak ölçeg usuly kwantum takyklyk ölçegleri we kontrafaktual aragatnaşyk ugrunda eksperimental barlaglar üçin pikirleri hem berer.
| kagyz maglumatlary |
Li, JK., Sun, K., Wang, Y. we başg. Ýeke fotonyň tolkun bölejikleriniň ikiligini kwantum Çeşir pişigi bilen bölmegiň eksperimental görkezilişi. Yşyk ylmynyň programma üpjünçiligi 12, 18 (2023).
https://doi.org/10.1038/s41377-022-01063-5
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 25-nji dekabry