Ýakynda ABŞ-nyň “Spirit” zondy 16 million kilometr uzaklykda ýerleşýän ýerüsti desgalar bilen çuňňur kosmos lazer aragatnaşyk synagyny tamamlady we kosmos optiki aragatnaşyk aralygy boýunça täze rekord goýdy. Şeýlelikde, onuň artykmaçlyklary nämeler?lazer aragatnaşygyTehniki ýörelgelere we missiýanyň talaplaryna esaslanyp, onuň nähili kynçylyklary ýeňip geçmeli? Geljekde onuň kosmosy çuňňur öwrenmek ulgamynda ulanylyşynyň geljegi nähili?
Tehnologiýa taýdan öňegidişlikler, kynçylyklardan gorkmazlyk
Kosmosy çuňňur öwrenmek kosmos barlagçylarynyň älemi öwrenýän döwründe örän kyn işdir. Zondlar uzak ýyldyzara giňişligi kesip geçmeli, ekstremal gurşawlary we agyr şertleri ýeňip geçmeli, gymmatly maglumatlary almaly we ibermeli, şeýle hem aragatnaşyk tehnologiýalary möhüm rol oýnaýar.
Şematiki diagrammaçuňňur kosmos lazer aragatnaşygy“Spirit” hemra zondy bilen ýerüsti obserwatoriýanyň arasynda geçirilen tejribe
13-nji oktýabrda “Spirit” zondy uçuryldy we azyndan sekiz ýyl dowam etjek gözleg syýahatyna başlady. Missiýanyň başynda ol ABŞ-nyň Palomar obserwatoriýasyndaky “Hale” teleskopy bilen bilelikde çuňňur kosmos lazer aragatnaşyk tehnologiýasyny synagdan geçirmek üçin işledi, ýakyn infragyzyl lazer kodlamasyny ulanyp, Ýerdäki toparlar bilen maglumat alyşdy. Şu maksat bilen, detektor we onuň lazer aragatnaşyk enjamlary azyndan dört görnüşli kynçylygy ýeňip geçmeli. Degişlilikde, uzak aralyk, signalyň gowşamagy we päsgelçiligi, geçirijilik zolagynyň çäklendirilmegi we gijikdirilmegi, energiýanyň çäklendirilmegi we ýylylyk ýaýramagy bilen baglanyşykly meseleler üns bermäge mynasypdyr. Barlagçylar bu kynçylyklary köpden bäri garaşyp we taýýarlanyp, birnäçe esasy tehnologiýalardan geçip, “Spirit” zondynyň çuňňur kosmos lazer aragatnaşyk tejribelerini geçirmek üçin gowy binýadyny döretdiler.
Ilki bilen, Spirit detektory ýokary tizlikli maglumat geçirmek tehnologiýasyny ulanýar, lazer şöhlesini geçirmek serişdesi hökmünde saýlady we enjamlaşdyrylanýokary kuwwatly lazerartykmaçlyklaryndan peýdalanyp, geçirijilazer geçirişitizlik we ýokary durnuklylyk, çuň kosmos gurşawynda lazer aragatnaşyk gatnaşyklaryny ýola goýmaga synanyşýar.
Ikinjiden, aragatnaşygyň ygtybarlylygyny we durnuklylygyny ýokarlandyrmak üçin, Spirit detektory netijeli kodlaýyş tehnologiýasyny ulanýar, bu bolsa maglumatlary kodlaşdyrmagy optimizirlemek arkaly çäklendirilen geçirijilik zolagynda has ýokary maglumat geçirijilik tizligine ýetip biler. Şol bir wagtyň özünde, öňe ýalňyşlyklary düzetmek kodlaýyş tehnologiýasyny ulanmak arkaly bit ýalňyşlyk tizligini azaldyp we maglumat geçirijiliginiň takyklygyny ýokarlandyryp biler.
Üçünjiden, akylly tertipleşdirme we dolandyryş tehnologiýasynyň kömegi bilen zond aragatnaşyk serişdeleriniň iň gowy ulanylyşyny amala aşyrýar. Tehnologiýa iş talaplaryndaky we aragatnaşyk gurşawyndaky üýtgeşmelere laýyklykda aragatnaşyk protokollaryny we geçirijilik tizligini awtomatiki usulda sazlap bilýär, şeýlelik bilen çäkli energiýa şertlerinde iň gowy aragatnaşyk netijelerini üpjün edýär.
Ahyrsoňy, signaly kabul etmek ukybyny ýokarlandyrmak üçin, Spirit zondy köp şöhleli kabul etmek tehnologiýasyny ulanýar. Bu tehnologiýa signalyň kabul ediş duýgurlygyny we durnuklylygyny ýokarlandyryp, soňra çylşyrymly çuň kosmos gurşawynda durnukly aragatnaşyk baglanyşygyny saklap bilmek üçin birnäçe kabul ediji antennalary ulanýar.
Artykmaçlyklar aýdyň, gizlinlikde gizlenen
Daşarky dünýäde ... tapmak kyn dällazer"Spirit" zondunyň çuňňur kosmos aragatnaşygy synagynyň esasy elementidir, şonuň üçin lazeriň çuňňur kosmos aragatnaşygynyň möhüm ösüşine kömek etmek üçin nähili aýratyn artykmaçlyklary bar? Syr nämede?
Bir tarapdan, kosmosyň çuňňur gözleg missiýalary üçin ägirt uly maglumatlara, ýokary çözgütli suratlara we wideolara bolan artýan isleg, kosmosyň çuňňur aragatnaşygy üçin has ýokary maglumat geçirijilik tizligini talap eder. Köplenç on millionlarça kilometrden "başlaýan" aragatnaşyk geçirijilik aralygynyň öňünde radio tolkunlary kem-kemden "güýçsiz" bolýar.
Lazer aragatnaşygy radio tolkunlary bilen deňeşdirilende fotonlardaky maglumaty kodlaýan bolsa, infragyzyl ýagtylyk tolkunlary has dar tolkun uzynlygyna we ýokary ýygylyga eýe bolup, has netijeli we ýumşak maglumat geçirijiligi bolan giňişlik maglumatlary "magistralyny" gurmaga mümkinçilik berýär. Bu nokat Ýeriň aşaky orbitasyndaky irki kosmos tejribelerinde deslapky tassyklanyldy. Degişli uýgunlaşma çärelerini görüp we atmosfera päsgelçiliklerini ýeňip geçenden soň, lazer aragatnaşyk ulgamynyň maglumat geçirijilik tizligi öňki aragatnaşyk serişdelerinden tas 100 esse ýokary boldy.
Ýerleşdirilen wagty: 2024-nji ýylyň 26-njy fewraly